Lyfjastofnun hefur skerpt á verklagi varðandi merkingar lyfjapakkninga með rauðum varúðarþríhyrningi. Honum er ætlað að gefa til kynna að lyfið geti valdið slævingu sem hefur áhrif á hæfni til aksturs og starfa sem krefjast óskertrar árvekni. Markaðsleyfishafar hafa tíma til áramóta 2025/2026 til að uppfylla kröfur um merkingar á pakkningum.
Leita
25-006U001T01. Mat á hálkuvörnum á Þingvallavegi við Álftavatn
Nr. máls: 2025-006U001
Staða máls:
Lokuð
24.10.2025
Tillaga í öryggisátt
Rannsóknarnefnd samgönguslysa beinir þeirri tillögu til Vegagerðarinnar að endurskoða hálkuvarnir á Þingvallavegi með tilliti til vegarkaflans við Álftavatn.
Á Þingvallavegi á milli Biskupstungnabrautar og vegamóta við Lyngdalsheiðarveg eru nokkrir vegarkaflar hálkuvarðir í hálku og eða flughálku en vegir í þjónustu Vegagerðarinnar eru hálkuvarðir á varasömum stöðum eða við varasamar veðuraðstæður. Slíkir staðir eru á vegarkafla um Írafoss og Ljósafoss, í brekku ofan Kaldárhöfða, á Þingvallavegi við vegamót við Biskupstungnabraut og við vegamót við Lyngdalsheiðarveg.
Á vegarkaflanum um Álftavatn eru aðstæður í landslagi sem auka hættu á glerhálku í vetrarstillum en sá vegarkafli er ekki innan hálkuvarnarþjónustu Vegagerðarinnar. Vegurinn lækkar að vatnsyfirborði Álftavatns þar sem hann liggur næst vatninu. Aukinn raki og lækkun lofthita í stillum tengjast slíkum aðstæðum í landslagi. Því beinir nefndin þeirri tillögu til Vegagerðarinnar að meta hvort sá vegarkafli ætti að tilheyra varasömum stöðum sem falla undir hálkuvarnir.
Afgreiðsla
Hálkuvarnir á vegarkafla á Þingvallavegi við Álftavatn hafa verið
endurskoðaðar. Vegarkaflinn er nú skilgreindur sem varasamur staður sem
skuli hálkuvarinn við hálku og flughálku.
Þá vinnur Vegagerðin að því að kortleggja þá staði þar sem aðstæður hafa breyst þannig að kuldapollar geta myndast en þar eru auknar líkur á launhálku þótt aðrir hlutar vegarins séu hálkulausir. Ástæður geta verið margvíslegar , þ.m.t. vatn í nálægð við veg, trjágróður við veg, vegur í skeringu og háhýsi í grennd við veg. Að lokinni þessari kortlagningu verður metið hvort
niðurstöðurnar gefi tilefni til að endurskoða vinnureglur og framkvæmd
vetrarþjónustu. Á fjölmörgum stöðum á vegakerfinu eru óskir um auknar hálkuvarnir , ljóst er
að auknar hálkuvarnir kalla á aukið fjármagn til vetrarþjónustu.
25-006U001T02. Öryggisúttekt á undirbyggingu vegar
Nr. máls: 2025-006U001
Staða máls:
Lokuð
24.10.2025
Tillaga í öryggisátt
Rannsóknarnefnd samgönguslysa beinir þeirri tillögu til Vegagerðarinnar að gera öryggisúttekt á undirbyggingu Þingvallavegs við Álftavatn.
Ökumaður vörubifreiðarinnar missti stjórn á henni á tiltölulega beinum um 130 metra löngum kafla þar sem undirbygging vegarins virðist hafa gefið sig en langsum hæðarmismunur innan hægri akreinar í norðurátt var mestur 16 cm og halli mestur um 12 gráður. Slík brot í vegi geta skapað hættuástand þegar glerhálka myndast.
Afgreiðsla
Eins og kom fram í skýrslu rannsóknanefndarinnar var Þingvallavegur á slysstað mjög illa farinn. Fjárveitingar til viðhalds þjóðvega hafa verið í lágmarki og langt innan við þörf miðað við ástand vegakerfisins. Í fjáraukalögum frá Alþingi í júní 2025 voru samþykktar viðbótarfjárveitingar til viðhalds á vegakerfinu um allt land. Þingvallavegur við Álftavatn var einn af þeim vegköflum sem voru endurbættir sumarið 2025 og er hann nú í góðu ástandi.
24-047U016T01. Öryggisúttekt á umferðarmerkjum við einbreiðar brýr
Nr. máls: 2024-047U016
Staða máls:
Lokuð
29.09.2025
Tillaga í öryggisátt
Rannsóknarnefnd samgönguslysa beinir þeirri tillögu til Vegagerðarinnar að gera öryggisúttekt á umferðarmerkjum á stofn- og tengivegum í nánd við einbreiðar brýr. Athugað verði meðal annars leyfður hámarkshraði og/eða merkingar um leiðbeinandi hraða yfir einbreiðar brýr.
Akstursaðstæður við einbreiðar brýr, þar sem ÁDU er minna en 300 ökutæki, geta verið mismunandi og telur nefndin ástæðu fyrir Vegagerðina að meta þær aðstæður að teknu tilliti til leyfðs hámarkshraða.
Þar sem slysið varð tekur einbreið brú við eftir hættulega[1] vinstri beygju fyrir umferð um Skagaveg í norðurátt. Engin umferðarmerki voru við veginn sem vara við hættum líkt og takmörkun hámarkshraða eða voru leiðbeinandi fyrir umferðina en þessi akstursleið er markaðssett fyrir erlenda ferðamenn sem þekkja ekki aðstæður. Hámarkshraði á veginum var 80 km/klst en vegurinn var 4 metra breiður með einni akrein í báðar áttir og lausamöl í köntum.
Rannsóknarnefnd samgönguslysa telur ástæðu til þess að varanleg lækkun hámarkshraða eða leiðbeiningar um æskilegan hámarkshraða taki til allra einbreiðra brúa sem í notkun eru og tilheyra tengi- eða stofnvegum á Íslandi.
[1] Reglugerð nr. 250/2024 um umferðarmerki og notkun þeirra, 3 gr. Viðauka I
Afgreiðsla
Vegagerðin hefur lokið yfirferð merkinga við einbreiðar brýr á vegakerfinu.
Niðurstöður gefa til kynna að á milli 50 og 60 einbreiðar brýr á stofn - og
tengivegum séu ómerktar og einnig þarf að lagfæra merkingar á fleiri stöðum.
Árið 2026 verður sett í forgang að merkja þær einbreiðu brýr á stofn - og
tengivegum sem eru ómerktar eða merkingum á einhvern hátt ábótavant. Alls
er gert ráð fyrir að merkingar verði bættar við 75 einbreiðar brýr. Jafnframt
verður metið hvort merkja þurfi beygjur á vegi í aðdraga nda brúar betur .
Vegagerðin gefur út handbók um umferðarmerki þar sem koma fram
vinnureglur og leiðbeiningar um almennar merkingar á vegakerfinu í samræmi
við reglugerð um umferðarmerki.
Í núgildandi vinnureglum fyrir merkingar einbreiðra brúa er leyfilegur
hámarkshraði við einbreiðar brýr, þar sem ársdagsumferð er meiri en 300 bílar
á sólarhring, 50 km/klst. Fyrir einbreiðar brýr þar sem ársdagsumferð er
minni en 300 bílar á sólarhring er ekki gert ráð fyrir lækkun leyfilegs
hámarkshraða eða leiðbeinandi merkja um hámarkshraða en hins vegar gert
ráð fyrir viðvörunarmerkjum og gátskjöldum.
Vegagerðin mun yfirfara reglur um leyfilegan hámarkshraða og skoða hvort
ástæða þyki til að lækka leyfilegan hámarkshraða eða þá setja upp
leiðbeinandi hraðamerkingar, við einbreiðar brýr á stofn - og tengivegum þar
sem ársdagsumferð er minni en 300 bílar á sólarhring .
24-047U016T02. Úttekt á öryggiskröfum brúarhandriða
Nr. máls: 2024-047U016
Staða máls:
Lokuð
29.09.2025
Tillaga í öryggisátt
Rannsóknarnefnd samgönguslysa beinir þeirri tillögu til Vegagerðarinnar að vinna úttekt á því hvort öryggiskröfur brúarhandriða brúa, sem tilheyra stofn- eða tengivegum, séu fullnægjandi.
Í þessu tilfelli var einbreiða brúin var 3,5 metrar á breidd og 14 metrar að lengd. Þá var brúarrið ekki nægjanlega hátt sem og lengd þess út fyrir enda brúarinnar ekki í samræmi við núgildandi staðla.
Afgreiðsla
Vegagerðin hefur unnið að endurbótum vegriða á brúm á undanförnum árum. Í kjölfar úttektar árið 2019 hefur verið varið árlega um 100-200 milljónum kr. sérstaklega til endurnýjunar vegriða á brúm brýr á umferðarmeiri vegum þar sem styrk er ábótavant og/eða afleiðingar ákeyrslu yrðu miklar. Alls hefur verið ráðstafað rúmlega 1.000 m.kr til þessara verkefna frá árinu 2019.
Þá er unnið eftir sérstakri áætlun um endurbætur vegriða á brúm, þ.m.t. frágangi vegriða fyrir utan brýr. Eru þær endurbætur gjarnan unnar samhliða öðrum viðhaldsaðgerðum við brýr og/eða öðrum umferðaröryggisaðgerðum.
Kröfur til brúarvegriða í dag taka mið af veghönnunarreglum, reglum um hönnun brúa svo og íslenskum/evrópskum hönnunar- og framleiðslustöðlum.
í veghönnunarreglum eru skilgreindar kröfur varðandi styrk og virkniflokk vegriða sem miða skuli við. Fyrir brýr og stoðveggi þar sem hæð er yfir 4 m og lengd yfir 10 m er gerð krafa um vegrið með styrkleikaflokk H2, það jafngildir því að vegriðið þoli ákeyrslu 13 t ökutækis á 70 km/klst. hraða.
Kröfur og útfærslur vegriða hafa breyst á síðustu áratugum og almennt eru brýr sem byggðar eru eftir árið 2008 með vottuðum vegriðum sem framleidd eru samkvæmt framleiðslustöðlum. Brýr sem byggðar eru fyrir þann tíma hafa styrk sem er lægri en H2.
Ljóst er að ekki er mögulegt að gera úrbætur á öllum brúarvegriðum á stofn- og tengivegum þannig að þau uppfylli núgildandi kröfur um vottaðan vegbúnað og þær kröfur sem gerðar eru um styrk vegriða fyrir nýjar brýr. Þá er í sumum tilfellum ekki mögulegt að skipta út eldri vegriðum fyrir sterkari vegrið án styrkingar á burðarvirki brúarinnar.
24-007U004T01. Ákvæði um vanhæfismörk ökum. v. neyslu lyfja
Nr. máls: 2024-007U004
Staða máls:
Opin
06.06.2025
Tillaga í öryggisátt
Rannsóknarnefnd samgönguslysa beinir þeirri tillögu til innviðaráðuneytisins að setja í reglugerð með nánari hætti ákvæði um vanhæfismörk, það er hvenær ökumaður teljist vera óhæfur til að stjórna ökutæki vegna neyslu lyfja sbr. 6. mgr. 48. gr. umferðarlaga nr. 77/2019.
Undanfarið hafa komið inn á borð Rannsóknarnefndar samgönguslysa atvik þar sem ökumenn eru við akstur og greinast með slævandi lyf í blóði í lækningalegum skammti sem ávísað var af lækni. Á Íslandi hefur ekki verið gerð grein fyrir vanhæfismörkum vegna aksturs undir áhrifum slævandi lyfja en í flestum tilvikum kemur fram í leiðbeiningum með lyfjunum að ekki skuli aka á meðan meðferð stendur. Í Noregi hefur til dæmis verið farin sú leið að skilgreina mörk á styrk 20 mismunandi lyfja, sem rannsóknir sýna að geta haft áhrif á umferðaröryggi. Sambærilegar reglur vantar á Íslandi.
Afgreiðsla
24-007U004T02. Ákvæði um samræmingu á merkingum lyfja
Nr. máls: 2024-007U004
Staða máls:
Lokuð
06.06.2025
Tillaga í öryggisátt
Rannsóknarnefnd samgönguslysa beinir því til Lyfjastofnunar að hún beiti sér fyrir samræmingu á merkingum umbúða lyfja sem geta dregið úr hæfni til akstur og notkunar véla. Misjafnt er hvort rauður varúðarþríhyrningur sé á umbúðum slíkra lyfja.
Við rannsókn umrædds banaslyss kom í ljós að misræmi er á varúðarmerkingum á umbúðum lyfja. Lyf, sem eru varhugaverð gagnvart akstri, eru seld án þess að rauður viðvörunarþríhyrningur sé á umbúðunum þrátt fyrir að í fylgiseðli komi fram að akstur sé varhugaverður eða jafnvel að ekki skuli aka eða nota vélar eftir töku lyfsins. Á Íslandi hefur um langa tíð verið þekkt, og kennt í ökukennslu, að rauður þríhyrningur tákni að ekki megi aka bifreið. Samkvæmt upplýsingum frá Lyfjastofnun kemur þetta misræmi meðal annars til vegna mismunandi krafna á milli landa á viðbótaráletrunum fyrir umbúðir lyfja, en rauði þríhyrningurinn er hluti af sérkröfum sem Ísland gerir um áletranir. Lyf á íslenskum markaði eru oft í fjöllanda pakkningum og vegna smæðar markaðarins deilir Ísland oftar en ekki pakkningum með öðru landi. Lyfjastofnun hefur því gert fyrirvara um þessar merkingar á síðustu árum á þeim forsendum að vegna fjöllanda pakkninga séu þessi lyf ekki öll merkt rauðum varúðarþríhyrningi og því sé mikilvægt í öllum tilfellum að lesa fylgiseðilinn, en hann veitir notenda ávallt bestu upplýsingarnar.
Afgreiðsla
24-002U002T01. Þéttari staðsetningar fyrstu viðbragðsaðila á Suðausturlandi
Nr. máls: 2024-002U002
Staða máls:
Lokuð
03.06.2025
Tillaga í öryggisátt
Rannsóknarnefnd samgönguslysa leggur til við sjúkrabílaþjónustu HSU að fjölga staðsetningum sjúkrabíla, með menntuðum og þjálfuðum sjúkraflutningamönnum, á Suðausturlandi allt árið í þeim tilgangi að stytta viðbragðstíma og auka möguleika til lífsbjargandi inngripa á vettvangi alvarlegra slysa.
Í þessu slysi, við Skaftafell, leið talsvert langur tími (44 mínútur) þar til fyrsta sjúkraflutningamannaða sjúkrabifreiðin kom á vettvang en starfsstöðvar sjúkraflutninga HSU er sex talsins og telur allt viðbragðssvæði sjúkrabílaþjónustunnar um 480 km vegalengd á Suður- og Suðausturlandi. Aukin þéttni full mannaðra starfsstöðva sjúkraflutninga, með menntuðum og þjálfuðum sjúkraflutningamönnum, á þessu svæði allt árið er mikilvæg til að auka lífslíkur þeirra sem lenda í alvarlegum slysum.
Sjúkrabílaþjónusta HSU var með starfsstöð í Skaftafelli yfir sumartímann árin 2023 og 2024 en Skaftafell er staðsett á svæði sjúkrabílaþjónustunnar þar sem lengst er á milli fastra starfsstöðva eða 200 km. Áætlað er að staðsetja fullbúna sjúkrabifreið, með þjálfaðri sjúkraflutningaáhöfn, aftur við Skaftafell yfir sumartímann 2025. Sú staðsetning styttir til muna fyrstu viðbragðstíma sjúkrabíla og möguleika til lífsbjargandi inngripa þegar slys verða á Suðausturlandi.
Umferð sem fer um svæðið á vetrartíma er að meðaltali 770 bifreiðar á sólarhring og á sumartíma fer fjöldinn í 2000 bifreiðar á sólarhring. Tölfræði umferðarslysa sýnir þó að litlu færri umferðarslys verða að meðaltali yfir 8 mánuði vetrartíma (62%) en þegar umferðin er tæplega þreföld yfir 4 mánuði sumartíma (38%). Ætla má að akstursaðstæður eigi þar hlut að máli.
Afgreiðsla
Frá 1. júní 2025 hefur verið óslitið bráðaviðbragð í Öræfum ásamt vettvangsliðum. Þetta verður óbreytt fram í maí 2026, þá er stefnt að því að heimamenn taki formlega við bakvöktum á sérútbúinni viðbragðsbifreið, studdir af vettvangsliðum.
HSU hefur þegar menntað fimm sjúkraflutningamenn í Öræfum sem munu sinna þessu bráðaviðbragði og taka við bakvöktum á svæðinu. Viðbragðsbifreiðin er fullbúin með sama búnaði og hefðbundin sjúkrabifreið.
Rétt er að árétta að eins og áður hefur komið fram er það ekki sjálf sjúkrabifreiðin sem bjargar mannslífum, heldur fagfólkið sem kemur fyrst á vettvang. Með að mennta heimamenn í Öræfum er verið að tryggja sjálfbær og öruggt bráðaviðbragð fyrir samfélagið.
Síða
1