35. gr. lagaum RNSA - Rannsóknarnefnd skal gera tillögur um úrbætur í öryggismálum eftir því sem rannsókn slyss gefur tilefni til og beina tilmælum til viðeigandi aðila, innlendra sem erlendra, eftir því sem við á. Tillögurnar skal birta opinberlega. Þeir sem tilmælum er beint til skulu taka tilhlýðilegt tillit til þeirra og hrinda í framkvæmd ef við á. Skulu þeir án tafar og eigi síðar en innan þriggja mánaða frá því að tilmælin bárust gera nefndinni grein fyrir því hvernig brugðist hafi verið
Leita
2025-063U025T1. Viðhald lampa og birta þeirra við gönguleiðir
Tillaga í öryggisátt
Rannsóknarnefnd samgönguslysa beinir þeirri tillögu til veghaldara að yfirfara þjónustuferla/viðmið vegna viðhalds og birtu lampa við gönguleiðalýsingar á höfuðborgarsvæðinu.
Niðurstaða úr lýsingarútreikningi, við gönguleiðina þvert yfir Suðurlandsbraut við slysstað, var sú að birtan var undir viðmiðum Reykjavíkurborgar en sá útreikningur miðaðist við að báðir lampar á ljósastaurnum við gönguleiðina væru í lagi.
Bilaður lampi var í lýsingu við gönguleiðina þegar umrætt banaslys varð þann 8. desember 2025. Þegar ljósmæling var unnin 16. mars 2026 var ekki búið að lagfæra lýsinguna á gönguleiðinni á slysstað, sem var um fjórðungur miðað við viðmið og lýsingarreglur veghaldara á umferðarljósastýrðum gönguleiðum. Þannig voru liðnir að minnsta kosti rúmir þrír mánuðir án viðhalds.
Á gönguleiðinni þar sem slysið varð má búast við talsverðri umferð gangandi vegfarenda en sunnan við gönguleiðina er m.a. eitt af stærstu hótelum á höfuðborgarsvæðinu. Norðan við gönguleiðina er Laugardalur sem er vinsæll útivistarstaður. Þá liggur göngu- og hjólaleið einnig meðfram Suðurlandsbraut að norðanverðu. Meðaltalsumferð ökutækja á sólarhring (ÁDU) við slysstað var 17.950 ökutæki samkvæmt talningu í september 2025.
Afgreiðsla
025-008U003T1. Hálkuvörn við gatnamót.
Tillaga í öryggisátt
Rannsóknarnefnd samgönguslysa beinir þeirri tillögu til Vegagerðarinnar að yfirfara þjónustuferla/kröfur vegna hálkuvarna við gatnamót Hringvegar og Vestfjarðavegar.
Þrátt fyrir að hálkuvarnartæki hafi farið um gatnamót Hringvegar og Vestfjarðavegar skömmu fyrir slysið, varð umrætt banaslys þegar bifreið af Vestfjarðavegi rann í hálku við gatnamótin í veg fyrir hópbifreið á leið um Hringveg.
Afgreiðsla
2025-008U003T2. Öryggisúttekt á gatnamótum.
Tillaga í öryggisátt
Rannsóknarnefnd samgönguslysa beinir þeirri tillögu til Vegagerðarinnar að gera öryggisúttekt á gatnamótum Hringvegar og Vestfjarðavegar til að meta öryggi þeirra sem T-gatnamóta tveggja háhraða vega, meta útsýn við gatnamótin og öryggi vegumhverfis og í framhaldinu grípa til viðeigandi ráðstafana til að bæta öryggi gatnamótanna.
Við slysstað var trjágróðursbelti norðaustan gatnamótanna. Bendir nefndin á mikilvægi þess að útsýn vegfarenda sé góð á gatnamótum. Þá var steinhús innan öryggissvæðis í nálægð við gatnamótin og árekstur bifreiðar við húsið.
Afgreiðsla
2025-008U003T3. Endurskoðun lágmarks öryggiskrafa barnabílstóla.
Tillaga í öryggisátt
Rannsóknarnefnd samgönguslysa beinir þeirri tillögu til evrópsku efnahagsnefndarinnar hjá Sameinuðu þjóðunum UNECE (United Nations Economic Commission for Europe) að endurskoða lágmarks öryggiskröfur til barnabílstóla samkvæmt reglugerð R129.
Í reglugerð R129 kemur fram að barnabílstólar eigi að þola framanákeyrslu upp að 50 km/klst (21-28 G), aftanákeyrslu upp að 30 km/klst (14-21 G) og hliðarákeyrslu upp að 24 km/klst (13-15 G) þar sem opnanleg hurð er til staðar[1]. Fjölbreytt og flókin hönnun barnabílstóla, og lágar kröfur reglugerðar R129 að því er árekstrarprófanir varðar, bjóða heim óviðunandi óvissu um öryggi barna í bílstólum við eðlileg og fyrirsjáanleg notkunarskilyrði. Barnabílstólar eru búnaður sem á að tryggja öryggi barna í bifreiðum við raunverulegar aðstæður í umferðinni og notendur verða að geta treyst á öryggi þeirra við rétta notkun sbr. 2. tl. 3. gr. reglugerðar (EU) 2023/988[2]. Þar kemur fram að „hvers konar vara sem, við eðlileg eða fyrirsjáanleg notkunarskilyrði, þ.m.t. raunverulegan notkunartíma, felur ekki í sér áhættu eða aðeins lágmarksáhættu sem er samrýmanleg notkun vörunnar, telst viðunandi og samrýmist öflugri vernd að því er varðar heilbrigði og öryggi neytenda“. Rannsóknarnefnd samgönguslysa telur að núverandi öryggiskröfur barnabílstóla séu ekki fullnægjandi og því brýnt að huga að heildstæðri endurskoðun á þeim.
[1]Agreement Concerning the Adoption of Uniform Technical Prescriptions for Wheeled Vehicles, Equipment and Parts which can be Fitted and/or be Used on Wheeled Vehicles and the Conditions for Reciprocal Recognition of Approvals Granted on the Basis of these Prescriptions.
[2] Regulation (EU) 2023/988 of the European Parliament and of the Council of 10 May 2023 on general product safety,
Afgreiðsla
25-015U006T01 Úrbætur vegna grjóthruns
Tillaga í öryggisátt
Rannsóknarnefnd samgönguslysa beinir þeirri tillögu til Vegagerðarinnar að vinna þegar að úrbótum á Hringvegi við Steinafjall vegna hættu á grjóthruni á veginn.
Gera þarf viðeigandi úrbætur til að bæta umferðaröryggi þar sem umferð um vegarkaflann hefur aukist mikið undanfarin ár og búast má við vaxandi umferð. Vegarkaflinn við Steinafjall er þekktur grjóthrunsstaður og að sögn kunnugra er grjóthrun úr fjallinu algengast á haustin og vorin. Að þeirra sögn er slíkt grjóthrun mun algengara en skráðar heimildir segja til um. Grjót- og grjóthrunsmerki eru við Hringveg á móts við Steinafjall.
Afgreiðsla
Vegagerðin bauð út framkvæmdir við gerð hrunvarnar meðfram Hringvegi við Holtsnúp undir Eyjafjöllum í mars 2026 og hófust framkvæmdir í júní 2026. Hrunvarnirnar eru reistar á um 300 m löngum kafla. Um er að ræða tveggja metra háan grjótvegg sem staðsettur er á milli fjallshlíðarinnar og vegarins og hefur það að markmiði að auka öryggi vegfarenda og minnka líkur á að grjót nái að vegi. Gert er ráð fyrir að framkvæmdum verði lokið í ágúst 2026.
25-006U001T01. Mat á hálkuvörnum á Þingvallavegi við Álftavatn
Tillaga í öryggisátt
Rannsóknarnefnd samgönguslysa beinir þeirri tillögu til Vegagerðarinnar að endurskoða hálkuvarnir á Þingvallavegi með tilliti til vegarkaflans við Álftavatn.
Á Þingvallavegi á milli Biskupstungnabrautar og vegamóta við Lyngdalsheiðarveg eru nokkrir vegarkaflar hálkuvarðir í hálku og eða flughálku en vegir í þjónustu Vegagerðarinnar eru hálkuvarðir á varasömum stöðum eða við varasamar veðuraðstæður. Slíkir staðir eru á vegarkafla um Írafoss og Ljósafoss, í brekku ofan Kaldárhöfða, á Þingvallavegi við vegamót við Biskupstungnabraut og við vegamót við Lyngdalsheiðarveg.
Á vegarkaflanum um Álftavatn eru aðstæður í landslagi sem auka hættu á glerhálku í vetrarstillum en sá vegarkafli er ekki innan hálkuvarnarþjónustu Vegagerðarinnar. Vegurinn lækkar að vatnsyfirborði Álftavatns þar sem hann liggur næst vatninu. Aukinn raki og lækkun lofthita í stillum tengjast slíkum aðstæðum í landslagi. Því beinir nefndin þeirri tillögu til Vegagerðarinnar að meta hvort sá vegarkafli ætti að tilheyra varasömum stöðum sem falla undir hálkuvarnir.
Afgreiðsla
Hálkuvarnir á vegarkafla á Þingvallavegi við Álftavatn hafa verið
endurskoðaðar. Vegarkaflinn er nú skilgreindur sem varasamur staður sem
skuli hálkuvarinn við hálku og flughálku.
Þá vinnur Vegagerðin að því að kortleggja þá staði þar sem aðstæður hafa breyst þannig að kuldapollar geta myndast en þar eru auknar líkur á launhálku þótt aðrir hlutar vegarins séu hálkulausir. Ástæður geta verið margvíslegar , þ.m.t. vatn í nálægð við veg, trjágróður við veg, vegur í skeringu og háhýsi í grennd við veg. Að lokinni þessari kortlagningu verður metið hvort
niðurstöðurnar gefi tilefni til að endurskoða vinnureglur og framkvæmd
vetrarþjónustu. Á fjölmörgum stöðum á vegakerfinu eru óskir um auknar hálkuvarnir , ljóst er
að auknar hálkuvarnir kalla á aukið fjármagn til vetrarþjónustu.
25-006U001T02. Öryggisúttekt á undirbyggingu vegar
Tillaga í öryggisátt
Rannsóknarnefnd samgönguslysa beinir þeirri tillögu til Vegagerðarinnar að gera öryggisúttekt á undirbyggingu Þingvallavegs við Álftavatn.
Ökumaður vörubifreiðarinnar missti stjórn á henni á tiltölulega beinum um 130 metra löngum kafla þar sem undirbygging vegarins virðist hafa gefið sig en langsum hæðarmismunur innan hægri akreinar í norðurátt var mestur 16 cm og halli mestur um 12 gráður. Slík brot í vegi geta skapað hættuástand þegar glerhálka myndast.
Afgreiðsla
Eins og kom fram í skýrslu rannsóknanefndarinnar var Þingvallavegur á slysstað mjög illa farinn. Fjárveitingar til viðhalds þjóðvega hafa verið í lágmarki og langt innan við þörf miðað við ástand vegakerfisins. Í fjáraukalögum frá Alþingi í júní 2025 voru samþykktar viðbótarfjárveitingar til viðhalds á vegakerfinu um allt land. Þingvallavegur við Álftavatn var einn af þeim vegköflum sem voru endurbættir sumarið 2025 og er hann nú í góðu ástandi.
24-047U016T01. Öryggisúttekt á umferðarmerkjum við einbreiðar brýr
Tillaga í öryggisátt
Rannsóknarnefnd samgönguslysa beinir þeirri tillögu til Vegagerðarinnar að gera öryggisúttekt á umferðarmerkjum á stofn- og tengivegum í nánd við einbreiðar brýr. Athugað verði meðal annars leyfður hámarkshraði og/eða merkingar um leiðbeinandi hraða yfir einbreiðar brýr.
Akstursaðstæður við einbreiðar brýr, þar sem ÁDU er minna en 300 ökutæki, geta verið mismunandi og telur nefndin ástæðu fyrir Vegagerðina að meta þær aðstæður að teknu tilliti til leyfðs hámarkshraða.
Þar sem slysið varð tekur einbreið brú við eftir hættulega[1] vinstri beygju fyrir umferð um Skagaveg í norðurátt. Engin umferðarmerki voru við veginn sem vara við hættum líkt og takmörkun hámarkshraða eða voru leiðbeinandi fyrir umferðina en þessi akstursleið er markaðssett fyrir erlenda ferðamenn sem þekkja ekki aðstæður. Hámarkshraði á veginum var 80 km/klst en vegurinn var 4 metra breiður með einni akrein í báðar áttir og lausamöl í köntum.
Rannsóknarnefnd samgönguslysa telur ástæðu til þess að varanleg lækkun hámarkshraða eða leiðbeiningar um æskilegan hámarkshraða taki til allra einbreiðra brúa sem í notkun eru og tilheyra tengi- eða stofnvegum á Íslandi.
[1] Reglugerð nr. 250/2024 um umferðarmerki og notkun þeirra, 3 gr. Viðauka I
Afgreiðsla
Vegagerðin hefur lokið yfirferð merkinga við einbreiðar brýr á vegakerfinu.
Niðurstöður gefa til kynna að á milli 50 og 60 einbreiðar brýr á stofn - og
tengivegum séu ómerktar og einnig þarf að lagfæra merkingar á fleiri stöðum.
Árið 2026 verður sett í forgang að merkja þær einbreiðu brýr á stofn - og
tengivegum sem eru ómerktar eða merkingum á einhvern hátt ábótavant. Alls
er gert ráð fyrir að merkingar verði bættar við 75 einbreiðar brýr. Jafnframt
verður metið hvort merkja þurfi beygjur á vegi í aðdraga nda brúar betur .
Vegagerðin gefur út handbók um umferðarmerki þar sem koma fram
vinnureglur og leiðbeiningar um almennar merkingar á vegakerfinu í samræmi
við reglugerð um umferðarmerki.
Í núgildandi vinnureglum fyrir merkingar einbreiðra brúa er leyfilegur
hámarkshraði við einbreiðar brýr, þar sem ársdagsumferð er meiri en 300 bílar
á sólarhring, 50 km/klst. Fyrir einbreiðar brýr þar sem ársdagsumferð er
minni en 300 bílar á sólarhring er ekki gert ráð fyrir lækkun leyfilegs
hámarkshraða eða leiðbeinandi merkja um hámarkshraða en hins vegar gert
ráð fyrir viðvörunarmerkjum og gátskjöldum.
Vegagerðin mun yfirfara reglur um leyfilegan hámarkshraða og skoða hvort
ástæða þyki til að lækka leyfilegan hámarkshraða eða þá setja upp
leiðbeinandi hraðamerkingar, við einbreiðar brýr á stofn - og tengivegum þar
sem ársdagsumferð er minni en 300 bílar á sólarhring .
24-047U016T02. Úttekt á öryggiskröfum brúarhandriða
Tillaga í öryggisátt
Rannsóknarnefnd samgönguslysa beinir þeirri tillögu til Vegagerðarinnar að vinna úttekt á því hvort öryggiskröfur brúarhandriða brúa, sem tilheyra stofn- eða tengivegum, séu fullnægjandi.
Í þessu tilfelli var einbreiða brúin var 3,5 metrar á breidd og 14 metrar að lengd. Þá var brúarrið ekki nægjanlega hátt sem og lengd þess út fyrir enda brúarinnar ekki í samræmi við núgildandi staðla.
Afgreiðsla
Vegagerðin hefur unnið að endurbótum vegriða á brúm á undanförnum árum. Í kjölfar úttektar árið 2019 hefur verið varið árlega um 100-200 milljónum kr. sérstaklega til endurnýjunar vegriða á brúm brýr á umferðarmeiri vegum þar sem styrk er ábótavant og/eða afleiðingar ákeyrslu yrðu miklar. Alls hefur verið ráðstafað rúmlega 1.000 m.kr til þessara verkefna frá árinu 2019.
Þá er unnið eftir sérstakri áætlun um endurbætur vegriða á brúm, þ.m.t. frágangi vegriða fyrir utan brýr. Eru þær endurbætur gjarnan unnar samhliða öðrum viðhaldsaðgerðum við brýr og/eða öðrum umferðaröryggisaðgerðum.
Kröfur til brúarvegriða í dag taka mið af veghönnunarreglum, reglum um hönnun brúa svo og íslenskum/evrópskum hönnunar- og framleiðslustöðlum.
í veghönnunarreglum eru skilgreindar kröfur varðandi styrk og virkniflokk vegriða sem miða skuli við. Fyrir brýr og stoðveggi þar sem hæð er yfir 4 m og lengd yfir 10 m er gerð krafa um vegrið með styrkleikaflokk H2, það jafngildir því að vegriðið þoli ákeyrslu 13 t ökutækis á 70 km/klst. hraða.
Kröfur og útfærslur vegriða hafa breyst á síðustu áratugum og almennt eru brýr sem byggðar eru eftir árið 2008 með vottuðum vegriðum sem framleidd eru samkvæmt framleiðslustöðlum. Brýr sem byggðar eru fyrir þann tíma hafa styrk sem er lægri en H2.
Ljóst er að ekki er mögulegt að gera úrbætur á öllum brúarvegriðum á stofn- og tengivegum þannig að þau uppfylli núgildandi kröfur um vottaðan vegbúnað og þær kröfur sem gerðar eru um styrk vegriða fyrir nýjar brýr. Þá er í sumum tilfellum ekki mögulegt að skipta út eldri vegriðum fyrir sterkari vegrið án styrkingar á burðarvirki brúarinnar.
24-007U004T01. Ákvæði um vanhæfismörk ökum. v. neyslu lyfja
Tillaga í öryggisátt
Rannsóknarnefnd samgönguslysa beinir þeirri tillögu til innviðaráðuneytisins að setja í reglugerð með nánari hætti ákvæði um vanhæfismörk, það er hvenær ökumaður teljist vera óhæfur til að stjórna ökutæki vegna neyslu lyfja sbr. 6. mgr. 48. gr. umferðarlaga nr. 77/2019.
Undanfarið hafa komið inn á borð Rannsóknarnefndar samgönguslysa atvik þar sem ökumenn eru við akstur og greinast með slævandi lyf í blóði í lækningalegum skammti sem ávísað var af lækni. Á Íslandi hefur ekki verið gerð grein fyrir vanhæfismörkum vegna aksturs undir áhrifum slævandi lyfja en í flestum tilvikum kemur fram í leiðbeiningum með lyfjunum að ekki skuli aka á meðan meðferð stendur. Í Noregi hefur til dæmis verið farin sú leið að skilgreina mörk á styrk 20 mismunandi lyfja, sem rannsóknir sýna að geta haft áhrif á umferðaröryggi. Sambærilegar reglur vantar á Íslandi.